Pompy wyporowe to pompy których działanie polega na przetłaczaniu cieczy z przestrzeni ssawnej do przestrzeni tłocznej za pomocą organu roboczego ( tłoka, nurnika, przepony). W pompie wyporowej praca organu roboczego jest w całości zamieniana na energię ciśnienia.
Podział pomp wyporowych
- pompy o ruchu posuwisto-zwrotnym-tłokowe jednostronnego działania
– tłokowe dwustronnego działania
– pionowe z tłokiem zaworowym
– nurnikowe jednostronnego działania
– nurnikowe dwustronnego działania
– przeponowe
– wielotłokowe
- promieniowe
- osiowe
- pompy o ruchu obrotowo-zwrotnym
-skrzydełkowe
- podwójnego działania
- poczwórnego działania
- pompy o ruchu obrotowym
-łopatkowe
- promieniowe
- osiowe
-zębate
- o uzębieniu zewnętrznym
- o uzębieniu wewnętrznym
– krzywkowe
- jednowirnikowe
- dwuwirnikowe
- trójwirnikowe
– wałeczkowe
– śrubowe
- jednowirnikowe
- dwuwirnikowe
- trójwirnikowe
– ślimakowe
– tarczowe
– przewodowe
- Pompy o ruchu obiegowym- puszkowe
Zasada działania
Działanie pompy wyporowej omówimy na przykładzie pompy tłokowej z jednym tłokiem. Tłok (1) poruszając się wewnątrz cylindra w kierunku wału korbowego ruchem postępowo-zwrotnym powiększa objętość komory zaworowej (2), obniżając tym samym ciśnienie w niej panujące, co powoduje otwarcie zaworu ssawnego (4) i napływ do niej wody z rurociągu ssawnego (3). W wyniku powrotnego ruchu tłoka następuje przepchanie wody znajdującej się w komorze (2) do rurociągu tłocznego (6). Przepływ wody regulują naprzemiennie otwierające się i zamykające zawory: ssawny (4) i tłoczny (5).
Wady i zlety
- zdolność do samozasysania,
- praca przy dużej wysokości ssania (do 9,5 m),
- stałość wydajności przy zmiennej wysokości pompowania,
- możliwość uzyskania bardzo dużych wysokości pompowania,
- stosunkowo duża sprawność.
- mała wydajność,
- duża liczba części,
- nierównomierność wytwarzanego ciśnienia.
Poszczególne pompy wyporowe – schematy
Pompa tłokowa jednostronnego działania
Pompa tłokowa dwustronnego działania 
Pompa tłokowa pionowego działania
Pompa nurnikowa jednostronnego działania 
Pompa nurnikowa podwójnego działania 
Pompa przeponowa 
Pompa o ruchu obrotowym łopatkowa
Pompy zębate o uzębieniu: po lewej – zewnętrznym, po prawej – wewnętrznym 
Pompa skrzydełkowa 
Pompa krzywkowa jednowirnikowa 
Pompa krzywkowa dwuwirnikowa 
Pompa krzywkowa z trzema wirnikami 
Pompa wałeczkowa 
Pompa śrubowa jednowirnikowa 
Pompa śrubowa trójwirnikowa 
Pompa ślimakowa 
Pompa wyporowa puszkowa 
źródło:
1) www.instsani.pl